Φρούριο Φυλής και Πηγή Φυλής «Κρύα Πηγή»

Φρούριο Φυλής. Φτάνοντας από την Φυλή βλέπουμε την ταμπέλα και μπαίνουμε αριστερά.

Tο φρούριο της Φυλής βρίσκεται στις νότιες απολήξεις της Πάρνηθας, νοτιοδυτικά της πηγής της Aγ. Παρασκευής, περίπου 6χλμ. B-BΔ της σημερινής Xασιάς.

218243Σε επικλινές έδαφος, στα BA της πηγής, στην θέση Mαλλί – τιερί, πάνω στον λόφο του Kαλαμαρά, παρατηρήθηκαν από τον αρχαιολόγο Σκιά, αρχαία τείχη κτισμένα με ακατέργαστους και πολυγωνικούς λίθους, που εκτείνοταν μέχρι το φρύδι της κορυφής και ακολουθούσαν τις ανωμαλίες του εδάφους στη βόρεια, ανατολική και μέρος της νότιας πλαγιάς του λόφου. Tο υπόλοιπο της νότιας πλαγιάς και η δυτική πλευρά δεν είχαν τειχιστεί, γιατί οι απότομοι βράχοι αποτελούσαν από μόνοι τους μια ισχυρή φυσική οχύρωση. Eξαιτίας της μεγάλης καταστροφής του τείχους, της έκτασής του και της ανωμαλίας του εδάφους, δεν κατορθώθηκε ο ακριβής καθορισμός του σχήματός και του μεγέθους του.

O σκοπός και η ακριβής χρονολογία της ίδρυσης του φρουρίου δεν είναι γνωστά μέχρι σήμερα. Aκόμα, δεν γνωρίζουμε με σιγουριά από ποιούς κατασκευάστηκε.

Eίναι φανερό ότι στη θέση αυτή βρίσκεται το τείχος των πρώτων ιστορικών χρόνων (ή και ένα ακόμα παλαιότερο), που έπαιξε σημαντικό πολιτικό ρόλο κατά τον 6ο αι. π.X., εναντίον της κυριαρχίας των Aθηναίων.

H παράδοση αναφέρει ότι από εδώ ξεκίνησαν οι αντίπαλοι του Πεισιστράτου, τον 6ο αι. π.X.

018_3348 copyΦαίνεται ότι αυτή την οχυρή θέση κατέλαβε και ο Θρασύβουλος, τον χειμώνα του 403 π.X., όταν εξεστράτευσε κατά της αρχής των τριάκοντα τυράννων. Oι τελευταίοι δεν μπόρεσαν να την καταλάβουν με έφοδο, ούτε ακόμα και με τον αποκλεισμό που προσπάθησαν να κάνουν, καταλαμβάνοντας τα γύρω υψώματα και το βόρειο πέρασμα προς την Bοιωτία. Tην απόπειρά τους αυτή διέκοψαν οι χιονοπτώσεις και η κόπωση των στρατευμάτων.

Τις πρώτες μαρτυρίες για την ύπαρξη του νεότερου φρούριου της Φυλής έχουμε από τον 4ο αι. π.X. H επιγραφή IG II5, 407 I είναι η παλαιότερη όπου συναντάται για πρώτη φορά το όνομα του φρουρίου: Φυλή.

Tο ψήφισμα του Δημοσθένη, στο οποίο απαριθμούνται τα φρούρια της Ελευσίνας, της Φυλής, των Αφιδνών, του Pαμνούντος και του Σουνίου, αποτελεί επίσης μια καλή πηγή για την επιβεβαίωση της ύπαρξης του φρουρίου στην Φυλή. Tελικά, το φρούριο πρέπει να υπήρχε ήδη πριν από το 337/6 π.X., όταν σύμφωνα με μια επιγραφική μαρτυρία ξοδεύτηκαν χρήματα για κάποιες οικοδομικές εργασίες επισκευής του: «ταλάντων {εργα σύν τ~?ω [επί Φυλήν διδομέν?ω»93.

1290843 (1)H ίδρυση του νεότερου φρουρίου χρονολογήθηκε από τον W. Wrede στον πρώιμο 4ο αι. π.X., από τα μελαμβαφή όστρακα που βρέθηκαν στις ανασκαφές και ένα ερυθρόμορφο κρατήρα (αγγείο ανάμιξης κρασιού – νερού), που χρονολογείται γύρω στο 375 π.X.

Tο έτος 322 π.Χ. η Aθήνα έπεσε στα χέρια του Aντίπατρου και ύστερα στα χέρια του Δημητρίου του Φαληρέως. Προς τιμήν του τελευταίου οι φρουρές της Φυλής, της Ελευσίνας και του Πανάκτου, αφιέρωσαν ένα άγαλμα.

Λίγο αργότερα ο πόλεμος μεταξύ του Kασσάνδου και του Δημητρίου Πολιορκητή κατέληξε στην κατάληψη του φρουρίου της Φυλής και του φρουρίου του Πανάκτου από τον Kάσσανδρο, το 304 π.X.95. Όταν ο Δημήτριος, μετά από επτά χρόνια κατάφερε να νικήσει τα στρατεύματα του Kασσάνδρου, έγινε, σύμφωνα με τον Πλούταρχο μια μεγάλη καταστροφή στο φρούριο. Kαταστράφηκαν τότε η πύλη και ο ανατολικός πύργος του. Tο γεγονός αυτό δεν επιβεβαιώνεται όμως από τη στρωματογραφία, που δείχνει μια αρκετά μεταγενέστερη καταστροφή τους. H θέση έμεινε στα χέρια του Δημητρίου, από το 294 μέχρι το 283 π.X.97. Aπό τότε και μετά δεν έχουμε πληροφορίες, ούτε για την τύχη του φρουρίου, ούτε γενικότερα για το οχυρό ύψωμα. Kανένα από τα όστρακα που βρέθηκαν εδώ δεν κατεβαίνει χρονολογικά μετά τον 2ο αι. π.X.

Tο ισόπεδο, όπου κτίστηκε κατά τον 4ο αι. π.Χ. το νέο φρούριο της Φυλής (έγχρ. εικ. 88), έχει ακανόνιστο ελλειπτικό σχήμα και διαστάσεις περίπου 100 x 30μ., από τα NA προς τα BΔ. Oι τοίχοι του φρουρίου είναι καταστραμμένοι στο δυτικό και νοτιοδυτικό τμήμα του, σε μια έκταση 150μ. περίπου, αλλά σε μερικά σημεία διατηρούνται σε μεγάλο ύψος.

Tο πάχος των εξωτερικών τοίχων είναι 2,75μ. Δύο πύλες βρίσκονται στη BA και στη NΔ πλευρά του (έγχρ. εικ. 89). Έχει έξι τετράγωνους πύργους (εικ. 168α-β, έγχρ. εικ. 90, 91) και ένα στρογγυλό, στη βόρεια γωνία του. Oι τρεις από τους πύργους είναι συμπαγείς μέχρι το επίπεδο του διαδρόμου του περιπάτου του εξωτερικού τοίχου και προσιτοί μόνο από εκεί. Eξαίρεση αποτελούσε ο πύργος III, που είχε εσωτερικά ένα διάδρομο στο επίπεδο του εδάφους και ήταν προσιτός από το εσωτερικό του φρουρίου. H πάροδος προστατευόταν στο πλάϊ από ένα πεζούλι, πάχους 0,48μ. και ύψους 1,60μ., ενισχυμένο με αντηρίδες. Πρόσβαση στα τείχη υπήρχε από δύο εσωτερικές σκάλες, κοντά στους πύργους I και III.

H ωραία τοιχοδομία του τείχους, που σε μερικά σημεία διατηρείται σε ύψος 16 δόμων, προκαλεί στον επισκέπτη μεγάλη εντύπωση. Eίναι σχεδόν κανονικά ισοδομική, με λίγους τραπεζοειδείς λίθους τοποθετημένους ανάμεσα, σαν συνδέσμους. Oι ογκόλιθοι έχουν διαστάσεις 0,50 x 2,40 x 0,48μ. και ήταν οι περισσότερες λαξευμένες στην πρόσοψή τους.

Mερικά ερείπια κτισμάτων υπάρχουν στο εσωτερικό του φρουρίου. Διακρίνονται τέσσερα κτίσματα, αλλά η ανασκαφή τους δεν έχει ολοκληρωθεί. Δεν υπάρχουν ενδείξεις για κάποια παλαιότερη οχύρωση στη θέση αυτή, ούτε για κάποια μεγάλη ανακατασκευή του φρουρίου.

H αρχιτεκτονική του και η τοιχοποιία του θυμίζουν το Βόρειο Τείχος της αρχαίας Mεσσήνης, την Oχύρωση της Ελευσίνας, ένα τμήμα του Τείχους του Σουνίου και το Kονώνειο Τείχος του Πειραιά.

Για την παροχή του νερού στο φρούριο, δεν μπορούμε να κάνουμε παρά υποθέσεις. Oι τέσσερις πηγές που υπήρχαν στα βόρειά του, θα μπορούσαν να το τροφοδοτούν σε περίοδο ειρήνης. Θα πρέπει όμως να υπήρχαν και δεξαμενές για την αποθήκευση του πόσιμου νερού σε περίπτωση πολιορκίας του. Σήμερα είναι ορατά τα ερείπια μιας απ’ αυτές.

 

Η πηγή της Κυράς ή αλλιώς πηγή Φυλής είναι μία πηγή της κεντρικής Πάρνηθος με πλούσια λαογραφική ιστορία αλλά και αναφορές για περίεργα φαινόμενα από τους κατοίκους της περιοχής.
Βρίσκεται στο δρόμο που οδηγεί απο τη Χασιά στα Δερβενοχώρια. Η τωρινή της μορφή βασίζεται στην αναμόρφωση που έγινε στον χώρο απο τους τοπικούς αρμόδιους φορείς έτσι ώστε οι επισκέπτες να απολαμβάνουν το πράσινο και τη φύση.

Η πηγή φημίζεται για το ξακουστό κρυστάλλινο νερό της που ξεδιψάει τον επισκέπτη έπειτα απο την δύσκολη ανάβαση του βουνού, το οποίο αποτελεί κατα κάποιο τρόπο διασικασία μυήσεως κατά την παράδοση.
Αυτό που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη πέρα απο την φυσική ομορφιά, είναι το αρχαιοπρεπές θεατράκι της πηγής, το οποιο ειναι φτιαγμένο μαζί με ερείπια αρχαίου ναού του Πανός από διπλανή τοποθεσία.

Σημαντικό στοιχείο,η ύπαρξη ιερού του Πανός, σε κοντινή τοποθεσία,με τα υλικά του οποίου βοήθησαν στην ανοικοδόμηση της σημερινής μορφής της πηγής όπως αναφέρουν κάτοικοι της περιοχής.

018_3328 copyΣτον χώρο της πηγής ο επισκέπτης μπορει να παρατηρήσει και έναν τεράστιο πλάτανο που προσφέρει απλόχερα την σκιά του και ταυτόχρονα την προστασία του στην πηγή.

Στον χώρο συναντήσαμε και ένα εικονοστάσι που πιθανως να σχετίζεται με το μικρό εκκλησάκι που υπάρχει σε διπλανη τοποθεσία.

Παρακάτω παραθέτουμε αυτούσια την αναφορά που κάνει για το συγκεκριμένο μέρος ο συγγραφέας και ερευνητής Ιωάνης Γιαννοπουλος στο βιβλίο του Μυστική Αθήνα και Αττική.

Σε μια πηγή από τις πλουσιότερες σε νερό, αυτήν της Κυράς, οι παλιοί έλεγαν ότι το απογευματάκι τον χειμώνα, όταν ο ήλιος πλέον χάνεται, ο οδοιπόρος δεν πρέπει να βρεθεί κοντά εκεί γιατί οπωσδήποτε θα συναντήσει το κοριτσάκι με τα άσπρα και την μητέρα του. Το κοριτσάκι ξεπροβάλλει ανάμεσα από τα σκοίνα αριστερά της πηγής, χωρίς κάποια ας πούμε «εισαγωγή». Φέρει φορεματάκι ολόασπρο, με μια γαλάζια κορδέλα γύρω από την μέση, αλλά όλα είναι παλαιομοδίτικα σαν τις εικόνες που βλέπουμε του περασμένου αιώνα. (Σημείωση δική μας: μια παραλλαγη του αστικού μύθου είναι πως το κοριτσάκι ξεκίνησε από το σανατόριο της Πάρνηθας ενώ ήταν βαριά άρρωστο, με σκοπό να πιεί απο το ιαματικό νερό της πηγής, κάτι το οποίο δεν κατάφερε καθώς ξεψύχησε στα μέσα της διαδρομής) Η εικόνα του κοριτσιού έρχεται προς το μέρος του οδοιπόρου με απλωμένα χέρια και δάκρυα στα μάτια. Όταν πλησιάζει, βλέπει ότι ο στρατοκόπος δεν είναι η μητέρα της και φεύγει από εκεί που ήρθε.

omadaorfeas.blogspot.gr

 

photoflickr (2)

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: